Co to właściwie jest endoproteza?

Zabieg wszczepienia endoprotezy (endoprotezoplastyka), stał się w ostatnich latach metodą z wyboru, w leczeniu zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych i kolanowych. Oczywiście istnieją endoprotezy innych stawów, jak choćby ramiennego, ale są one stosowane zdecydowanie rzadziej. Czym jednak jest owa endoproteza? W największym skrócie można by ją określić jako sztuczny staw lub jego element. Wykonana jest on ze stopu metali, chrząstkę zastępuje zaś tworzywo sztuczne lub materiał ceramiczny. Często stosowane w odniesieniu do endoprotezy określenie „cementowa”, wskazuje jedynie na sposób jej mocowania – z wykorzystaniem tzw. kleju kostnego, nie odnosi się natomiast do materiału z którego wykonano endoprotezę. W nowszych endoprotezach materiały są tak dobierane, by ich obecność nie przeszkadzała w diagnostyce za pomocą rezonansu magnetycznego. Obecność w ciele elementów metalowych jest bowiem generalnie przeciwwskazaniem do wykonania tego badania. Dlatego bardzo istotne jest by pacjent wiedział czy w przypadku zastosowanego u niego implantu, możliwe jest wykonanie badania tą metodą, która jest coraz popularniejsza i coraz bardziej dostępna.

Kiedy należy rozważyć wykonanie endoprotezoplastyki?

W sytuacji gdy tkanki własne chorego, w szczególności chrząstka wyścielająca powierzchnie stawowe, są tak zniszczone, że leczenie zachowawcze jak rehabilitacja, czy iniekcje dostawowe, nie przynoszą ulgi, a funkcja objętego procesem zwyrodnieniowym stawu jest już bardzo mocno upośledzona, najlepszą metodą leczenia jest właśnie wymiana zniszczonych struktur na endoprotezę. Poza chorobą zwyrodnieniową wskazaniem do przeprowadzenia tego rodzaju operacji może być złamanie (zwłaszcza w obrębie szyjki kości udowej), choroba nowotworowa lub zmiany w przebiegu chorób reumatycznych.

Endoproteza z reguły szybko przywraca choremu sprawność i zmniejsza nasilenie bólu, należy jednak zawsze pamiętać, że jak każdy inny zabieg operacyjny, tak i ten jest obciążony ryzykiem, poza tym sztuczny zamiennik nigdy nie będzie naturalnym stawem i w związku z tym istnieją pewne ograniczenia, których pacjent musi przestrzegać by zmniejszyć ryzyko powikłań po zabiegu. Rodzaj tych ograniczeń zależy przede wszystkim od tego jaki staw był operowany, ponadto zalecenia dotyczące bezpośredniego okresu pooperacyjnego różnią się nieco, w zależności od ośrodka w którym zabieg wykonano oraz od przebiegu samej operacji, dlatego powinny być zawsze ustalane indywidualnie z lekarzem prowadzącym. Szczególne znaczenie ma przestrzeganie zasad dotyczących obciążania operowanej kończyny w kolejnych tygodniach po zabiegu, a w przypadku stawu biodrowego unikanie niektórych konkretnych ruchów. Generalnie jednak każdy pacjent u którego wykonano endoprotezoplastykę stawu kończyny dolnej, musi bardzo dbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz unikać przenoszenia ciężkich przedmiotów. Nie jest to jednak wygórowana cena za wyeliminowanie bólu i istotną poprawę komfortu życia.